Het verhaal van de hofdame

Vandaag heb ik weer wat papieren geordend van Jan van Campen (1899-1993), oud-archivaris van Utrecht en getrouwd met Jeanne Creyghton. Daartussen zat ook het verhaal van de Engelse hofdame.

Maria Creyghton-Lemmens, Den Haag, 2 december 2002


Het verhaal van de hofdame als moeder van Jacobus

Volgens Jacques Creyghton Sr. (1898-1977)

Met het gevolg van Willem I [dus +1813?] kwam uit Engeland een hofdame mee van de familie Creighton (protestant). Deze vrouw beviel buiten huwelijk van een zoon (natuurlijke vader onbekend) over wie de gouverneur van 's-Hertogenbosch voogd werd. Deze jongen ontving de naam van zijn moeder. Zijn voornaam was Jacobus. Hij werd uitbesteed bij een boerengezin in Brabant, waar hij, daar 't zijn voogd onverschillig was, katholiek werd opgevoed. Een dame is eens gekomen, heeft de kleine uit de wieg genomen en gekust. Dat zou dan zijn moeder geweest zijn.

Toen de jongen, groter geworden, bemerkte, dat de toelage voor zijn onderhoud niet meer betaald werd en hij dus pro deo gehouden werd, kwam zijn eergevoel daartegen in verzet. Hij ging weg en oefende zwervend zijn koperslagersvak uit. Vooral in BelgiŽ was hij veel. Eens zelfs stak hij naar Amerika over tengevolge van een aanbieding uit dat werelddeel. Daar aangekomen ontwaarde hij echter bij een slavenhandelaar terecht te zullen komen en maakte rechtsomkeert.

Hij was een vroom man, door en door katholiek. Steeds kwam hij veel in kloosters, vooral bij de ongeschoeide Karmelieten. In of bij Leiden is hij gehuwd. Over dit huwelijk ligt een sluier. Bewijsstukken er voor bestaan niet. Waarschijnlijk staat dit hiermee in verband: Door zijn zwerven heeft hij niet voldaan aan zijn dienstplicht (de conscriptie was toen pas ingevoerd) waardoor hij niet voor de burgerlijke wet kon trouwen. Nu liggen twee mogelijkheden voor de hand: of wel hij is naar Engeland overgestoken om daar burgerlijk te huwen, of wel hij is alleen voor de kerk getrouwd.

Als een bewijs voor zijn fier, rechtschapen karakter moge het volgende gelden. Het koper werd in zijn dagen koud bewerkt. Veel energie en strijd met het harde metaal was nodig om uit de vlakke dikke plaat een kan, schotel enz. te kloppen. Toen kwam de methode in zwang om het koper eerst week te maken door het te verwarmen. Deze praktijk heeft hij altijd verafschuwd en afgekeurd. Naar zijn overtuiging was dat in strijd met zijn vak-eer, met de eer van het ambacht.

Uit bovengenoemd huwelijk zijn verschillende kinderen geboren. De oudste (meen ik) werd religieuze in BelgiŽ en is oud gestorven. Ook een van de andere dochters is waarschijnlijk religieuze geworden.

Bij zijn dood vond men op zijn lichaam papieren, die toen door een der paters Carmelieten meegenomen zijn. Waarschijnlijk zouden hieruit ook gegevens over zijn geboorte en huwelijk gebleken zijn. Zeer goed mogelijk lijkt het dat de paters Carmelieten indertijd in stilte zijn huwelijk gezegend hebben. Latere nasporingen naar deze papieren leverden geen resultaat op. Het klooster bestaat niet meer. En van de orde is bericht ontvangen dat de bedoelde papieren verbrand zijn.

Een ander bericht meldt, dat een van de oude tantes (dat zal dan een van zijn religieuze dochters zijn geweest) de papieren vernietigd heeft.

De dame van het hof, zijn moeder, is getrouwd met ds ....  (Dit huwelijk schijnt niet zeer gelukkig geweest te zijn: o.a. de man dronk veel). Misschien heeft dit huwelijk reeds moeten dienen om de geboorte van het natuurlijke kind te verbergen. Een dochter uit dit huwelijk leek (volgens Jacques Creyghton Sr.) sprekend op de oudste kinderen van bedoelde Creyghton. Hetzelfde grove, brede gezicht. Zijn moeder heeft later nog pogingen gedaan haar zoon in haar kringen te krijgen, zij zou hem zelfs erkennen, mits hij echter zijn katholiek geloof opzij zette. Niet alleen heeft hij dit niet gewild, maar hij heeft haar zelfs verontwaardigd de deur gewezen.

Einde verhaal !

Laatste wijziging: 29.11.2007